Op die spoor van die Bronberg se baanbreker Barnards PDF Print E-mail
News - Toeka se dae
Monday, 21 March 2011 17:37
Untitled Document

Die verhaal van die Bronberg se baanbreker Barnards het verder verdiep toe ’n direkte afstammeling van die gesin, wat Boschkop se wêreld makgemaak het, na vore gekom het.


Coba se ouma, Jacoba JA Potgieter,’n nooi Terblanche (1898- 1971) was eers met Coba se oupa, Gert Stefanus Viljoen getroud

Uiteindelik kan ons gesigte sit by die Barnard-name wat destyds op die grafstene in die plaasbegraafplasie by Waterlake Farm uitgegriffel is. In Die Bronberger van Desember 2010 het ons vertel dat dié grafstene ’n verhaal van lief en leed vertel; van die Barnard-seuns wat in die Tweede Vryheidsoorlog gesneuwel het; dié wat in die 1914 rebellie dood is; en van die Groot Griep wat die familie so genadeloos getref het.


Coba se oupa, Gert Stefanus Viljoen (1891-1954)

Dié grafsteen-verhaal van toeka se Barnards van Boschkop het reaksie van ’n agter-agterkleinkind uitgelok wat haar foto-album met ons deel. Coba Maree het laat weet dat sy afstam van die Terblanche egpaar wie se name as kinders op die Barnard-vader se graf gelys word. Magdalena Christina Terblanche, ’n nooi Barnard, en Daniël Johannes Terblanche was Coba se oumagrootjie en oupagrootjie. Magdalena was ’n dogter van Petrus Johannes Barnard en Jacoba Johanna Aletta, ’n nooi van Dÿk, wat die oorspronklike Victoriaanse herehuis laat in die 1800’s op die plaas Boschkop gebou het.


Jacobus Johannes Viljoen, Coba se pa

Die Terblanche se dogter, Jacoba Johanna Aletta, bekend as Kotie, was Coba se ouma. Kotie Terblanche is op sewentienjarige ouderdom met Gert Viljoen getroud. Sy het altyd vir haar kleinkinders vertel dat sy nie juis kêrels gehad het nie, en dat haar vriendinne haar eintlik ’n bietjie jammer gekry het omdat sy nie uitgaan nie. Sy het egter toe reeds vir Gert ontmoet, en was verloof aan hom. Sy is toe nog voor die vriendinne getroud.


Coba se ouma en oupa, Kotie en Gert Viljoen, bak brood in ’n miershoop in die bosveld

Kotie en Gert se oudste kind was Coba se pa, Jacobus Johannes Viljoen. Hy is op 27 Augustus 1916 gebore en was blykbaar so ’n klein babatjie dat sy ma hom in ’n groot skoendoos laat slaap het. Sy het vir haar kleindogters ’n kappietjie gewys wat hy gedra het toe hy baie klein was. ’n Paar jaar later is nog twee kinders, Mollie en Daan gebore.


Jacoba se oupa, Gert Stefanus Viljoen by sy pa, Jacobus Johannes, se begrafnis. Gert staan derde van regs. Aan weerskante van hom staan sy pa se oorlewende broers. Die enigste vrou op die foto is Gert se ma, Sannie Viljoen. Die ander mans was waarskynlik Gert se vyf susters se mans.

Tijgerpoort
Dié Viljoentjies het skool gegaan op die plaasskooltjie by Tijgerpoort. Toe Coba se pa hoërskool toe is, moes hy koshuis toe gaan by die Hoërskool Erasmus op Bronkhorstspruit, waar hy op die ou einde hoofseun geword het.


Die Victoriaanse opstal waarin die Barnards van die plaas Boschkop gewoon het

Daarna is hy na Pretoria se Normaalkollege waar hy die drie jaaronderwysdiploma studeer het, en die vierde jaar sy B.Sc.-graad voltooi het.


Coba se oupagrootjie, Daniël Johannes Terblanche (1875-1922)

Jacobus Johannes Viljoen is op 11 Desember 1943 met Hendrina Cecelia Breytenbach getroud. Op 12 Maart 1945 is hul eerste kind, Hendrina Cecilia, gebore; op 31 Mei 1948 Gert Stephanus; op 12 September 1950 Stephanus Petrus; en op 17 Augustus 1953 Jacoba Johanna Aletta wat ons laat weet het dat sy die baanbreker Barnards se agter-agterkleinkind is.


Coba se ma en pa, Jacobus Johannes en Hendrina Cecelia Viljoen

Kuier
Coba sê dat sy nie veel van die Boschkop plaas onthou nie, maar dat haar oumagrootjie Magdalena se begrafnis blykbaar vanuit daardie huis plaasgevind het. Sy sê dat haar ouma Kotie op ’n plaas op Klipkop gewoon het.


Coba se oumagrootjie, Magdalena Christina Wolmarans, gebore Barnard (1877-1969). Sy was eers met Daniël Johannes Terblanche getroud

Coba se ouer suster Rina onthou dat hulle van kleins af baie gereeld vir hul ouma en oupa Viljoen op Klipkop gaan kuier het. Dan moes die familie op die ander plase in die omgewing ook gegroet word, soos dié in die ou Victoriaanse opstal.


Die Viljoen-nakroos is van links na regs voor: Lee-Ann, Kobus, Dalian, Candice, Annelie, Natasha, Marinus en Reinette. Middel: Tersia, Coba, Karlien, Anthony, Ivan, Riana, Madelein en Rina. Agter: Fanie, Iggie, Janet, Anne-Marie, Gert, Trix, Francois, Phillip en Johan

“Die ou plaashuis was vir my as kind vreeslik groot en donker, met blink houtvloere. Oumagrootjie het op daardie stadium in ’n rystoel gesit. Sy was toe al in die negentig, en ons moes haar altyd op die wang soen. Buite was groot ou Bloekombome waaronder ek en die niggies, Johanna en Magdaleen, lekker gespeel het,” skryf Rina.


Coba Maree,’n agteragterkleinkind van Boschkop se Barnards

“Iets wat ’n groot indruk op my gemaak het, was toe pappa een keer per ongeluk een van oumagrootjie se lammertjies doodgery het. Die skape bet die hele pad vol geloop, en pappa bet vreeslik stadig gery, maar een moes seker onder die kar se wiele beland het. Hy het haar vreeslik mooi om verskoning gevra en sy het hom heelhartig vergewe.”


Coba se oumagrootjie, Magdalena Christina Wolmarans het agt kinders gehad. Coba se ouma Kotie was die oudste en na haar was dit Catharina, Freek, Lena, Hettie, Pietie, Danie en Willie. Hier is die oumagrootjie met heelwat van haar kinders, skoonkinders, kleinkinders en agterkleinkinders. Links agter is Freek en Tienie, Frik en Lena, Danie en Kotie, Awie en Hettie. Gert en Kotie Viljoen, Coba se oupa en ouma, sit in die middel by haar oumagrootjie Magdalena.

Oorlede
Coba se pa Jacobus is in 1973 oorlede en haar ma Hendrina in 1975. Die Bronberger kon die grafte van Coba se ouma en oupa, Kotie en Gert Viljoen, sowel as haar oumagrootjie en oupagrootjie, Magdalena en Daniël Terblanche, by die Boschkopse plaasbegraafplasies opspoor. Beide Kotie en Magdalena is egter onder ander vanne begrawe. Hulle is altwee weer getroud nadat hulle mans oorlede is.


Die plaasskooltjie op Tijgerpoort waar die Viljoens skoolgegaan het

Gert is ongeveer 17 jaar voor Kotie oorlede. Daniël is amper 40 jaar voor Magdalena oorlede. Tog is Kotie as ’n Potgieter en Magdalena as ’n Wolmarans by hul eerste mans begrawe.

 

© 2019 Die/The Bronberger